Kryteria członkostwa w UE

Powstała natomiast możliwość wcześniejszego uzyskania przez Czechy, Polskę, Słowację i Węgry statusu członka stowarzyszonego z Unią Europej­ską. Status ten daje pewne korzystne uprawnienia w postaci stopniowego zwiększania przez Unię importu określonych artykułów rolnych i przemysło­wych oraz prowadzenia preferencyjnej polityki celnej przez okres od 5 do 10 lat w celu wyrównania niekorzystnych różnic w warunkach produkcji i zwiększe­nia zdolności konkurencyjnej krajów stowarzyszonych z Unią Europejską. Równocześnie pociąga to za sobą określone zobowiązania wobec Unii, jak np. konieczność uzgadniania decyzji o zmianie ceł czy kursu walut. Kilkuletni okres przejściowy jest więc niezbędnym warunkiem do stopniowego podnosze­nia zdolności konkurencyjnej gospodarek krajów stowarzyszonych i pełnego zintegrowania się w przyszłości z Unią. Chociaż liberalizacja dostępu do rynku europejskiego jest asymetryczna i Unia będzie otwierać się na import z Polski szybciej niż Polska na import z Unii, to bez dostatecznego rozwinięcia nowo­czesnej struktury eksportowej koncesje te me będą efektywnie i w pełni wyko­rzystane. Wejście do Unii Europejskiej wymaga ujednolicenia nie tylko wielu prze­pisów prawnych, ale także norm technicznych odpowiadających standardom światowym. Wszystkie istotne kwestie związane ze strategią rozwojową mu­szą być konsultowane i akceptowane przez jej kierownictwo. Do tych wyma­gań kraj musi przygotowywać się stopniowo i przede wszystkim unowocze­śniać proeksportową strukturę gospodarki, aby sprostać wysokim wymaga­niom konkurencji znacznie bardziej rozwiniętych krajów Unii. To wymaga ogromnych nakładów kapitałowych. Gdyby Polska chciała w krótkim okresie wstąpić do Unii, duża liczba przedsiębiorstw niezdolnych do wytwarzania kon­kurencyjnej produkcji musiałaby zbankrutować, podobnie jak to się stało w byłej NRD, która przez włączenie do RFN od razu stała się pełnoprawnym jej członkiem. Wstąpienie do Unii Europejskiej dla kraju słabiej rozwiniętego, jakim jest Polska, z jej przestarzałą strukturą gospodarczą i zacofaniem techniczno-organi­zacyjnym, stanowi wielkie wyzwanie, które jest w stanie w ciągu dłuższe­go okresu uruchomić trudne, ale konieczne procesy dostosowawcze. Bez podję­cia tego wyzwania grozi polskiej gospodarce pozostanie na odległych peryfe­riach dokonującego się postępu techniczno-ekonomicznego we współczesnym świecie. Unia Europejska musi więc wesprzeć realną pomocą gospodarczą kraje postkomunistyczne w ich wysiłkach zmierzających do unowocześnienia struk­tury proeksportowej i do radykalnych przemian systemowych. W przeciwnym przypadku we wschodniej części kontynentu liczyć się można z głębokimi wstrząsami społecznymi i politycznymi, niebezpiecznymi dla całego ładu euro­pejskiego i światowego. Unia Europejska nie jest bynajmniej jedyną formą integracji gospodarczej. Oprócz niej występują inne formy ugrupowań integracyjnych, jak strefy wolnego handlu (np. Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu), unie celne między różnymi krajami itp. Tendencja do integracji w tej lub innej formie i o różnym zasięgu występuje niemal na wszystkich kontynentach. Wynika to nie tylko z wymagań postępu technicznego, ale także z dążenia do rozszerzenia rynków zbytu dla masowej produkcji na wielką skalę przez łączenie rynków narodowych poszczególnych krajów w jeden „wspólny rynek”.