Przesłanki i geneza powstania UE

Pierwsze kroki w kierunku integrowania krajów zachodnioeuropejskich po II wojnie światowej podjęto na konferencji w Paryżu w 1947 r., na której przed­stawiciele 16 państw powołali komitet Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej do opracowania wspólnego programu odbudowy gospodarczej zniszczonej Eu­ropy i możliwości korzystania z pomocy amerykańskiej w ramach planu Mar­shalla. W 1949 r. 10 państw europejskich powołało Radę Europy wraz ze Zgro­madzeniem Konsultacyjnym i Radą Ministrów. W wyniku osiągniętego poro­zumienia w 1950 r. kraje te powołały do życia Europejską Unię Płatniczą jako centralną izbę clearingową w celu ułatwienia zawierania wielostronnych trans­akcji i dokonywania wzajemnych rozliczeń oraz płatności. Ten wielostronny system rozliczeń międzynarodowych powiązano z „kodeksem liberalizacji”, przewidującym kolejne kroki na drodze do zniesienia ograniczeń ilościowych (tzw. kwot) importu w krajach członkowskich. W traktacie paryskim z 1951 r. następujące kraje ustanowiły Europejską Wspólnotę Węgla i Stali: Francja, RFN, Włochy, Belgia, Luksemburg i Ho­landia. W wyniku tego porozumienia zniesione zostały kwoty i cła importowe na węgiel, rudę żelaza, złom i stal. Te same kraje w 1957 r. powołały do życia Euratom, czyli Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, zajmującą się regulowaniem produkcji energii atomowej oraz organizowaniem wspólnych przedsięwzięć na tym polu. Stopień współpracy gospodarczej wymienionych sześciu krajów był już na tyle zaawansowany, iż w 1957 r. mogły one podpisać w Rzymie traktat, w wy­niku którego ustanowiono Europejską Wspólnotę Gospodarczą (znaną pod angielskim skrótem EEC i polskim EWG). Miała ona na celu stopniową re­dukcję, a w perspektywie zniesienie wszystkich cel handlowych w obrocie mię­dzy krajami członkowskimi, prowadzenie wspólnej polityki celnej dotyczącej importu towarów z innych krajów oraz swobodny przepływ siły roboczej i ka­pitału w ramach Wspólnoty. W 1965 r. nastąpiło połączenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, Euratomu i Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej wraz z przyjęciem nowej na­zwy — Wspólnota Europejska. W 1968 r., po zniesieniu wszystkich ceł wewnętrznych i ograniczeń w han­dlu produktami nierolniczymi, Wspólnota Europejska stała się pełną unią celną.O trudnościach wstąpienia do Wspólnoty świadczy fakt, że Wielka Bryta­nia zaczęła ubiegać się o członkostwo już od 1960 r., a została przyjęta na członka dopiero w 1973 r. po akceptacji Francji dokonanej w wyniku pow­szechnego referendum. Decyzje o przyjęciu jakiegokolwiek kraju do Wspólno­ty Europejskiej muszą być podejmowane jednomyślnie. Z Irlandią, Danią i Norwegią negocjacje trwały prawie 10 lat, a głównym przedmiotem sporu były sprawy związane z importem i eksportem produktów rolnych oraz poziomem ich cen. Po 10 latach rokowań przystąpiła do Wspól­noty Portugalia i Hiszpania. Z tych krajów obawiano się zalewu tanich win, finansowych. Integracja ta ma polegać na stworzeniu systemu banków central­nych ze wspólnym bilansem aktywów i pasywów i wspólną polityką monetar­ną, wyrażającą się między innymi w ustalaniu kursu ECU do innych walut spo­za Unii. W ten sposób będzie następowało stopniowe przejmowanie przez różne instytucje ponadnarodowe uprawnień finansowych i politycznych, trady­cyjnie traktowanych jako prerogatywy władzy narodowej. Lista członków Unii Europejskiej nie jest zamknięta. Chęć wstąpienia do niej wyraziły już takie kraje, jak Czechy, Polska, Słowacja i Węgry. Kraje te nie spełniają jeszcze wymagań stawianych członkom Unii. Zapewne upłynie kilka lat zanim zreformują one swój system gospodarczy w takim stopniu, aby upodobnić się w mechanizmach ekonomicznych i strukturach instytucjonal­nych do krajów Europy Zachodnich.