Równowaga rynku pieniężnego

Popyt gospodarstw domowych i przedsiębiorstw na pieniądz rośnie wraz ze spadkiem stóp procentowych. Wyraża to typowa malejąca krzywa popytu D. Podaż pieniądza przedstawiona jest za pomocą pionowej linii S. W krajach kapitalistycznych bank centralny działa na ogół w kierunku utrzymania z góry określonej wielkości podaży pieniądza, stosując dostępne mu instrumenty. Podaż M jest więc niezależna od poziomu stóp procentowych. Poziom stopy procentowej równoważącej podaż i popyt jest wyznaczony przez punkt przecięcia obu krzywych (E). Stopą równowagi jest r, przy której zasób pieniądza, który pragną utrzymywać gospodarstwa domowe i przedsiębiorst­wa, czyli zgłaszany popyt na pieniądz, równy jest podaży pieniądza. Powyższa analiza popytu i podaży jest uproszczona, gdyż w rzeczywistości krzywa popytu na pieniądz jest funkcją nie tylko stopy procentowej, ale także realnego dochodu uczestników życia gospodarczego. W przypadku zwiększenia realnego dochodu rośnie popyt na pieniądz, co znajduje wyraz w przesunięciu krzywej popytu (teraz D2) i we wzroście stopy równowagi z r1 do r2 . Reasumując można stwierdzić, że poziom stopy procentowej zmienia się pod wpływem kombinacji dwóch czynników. Po pierwsze, jest to chęć gospodarstw domowych i przedsiębiorstw do utrzymywania różnych zasobów pieniądza przy różnych poziomach stopy procentowej, co wyraża krzywa popytu na pieniądz. Krzywa ta może zmieniać położenie pod wpływem zmian dochodu realnego. Po drugie, na stopę procentową wpływa polityka pieniężna banku centralnego. Powy­żej mówiliśmy o polityce utrzymywania stałej podaży pieniądza na poziomie M. Jednak działanie banku ograniczające podaż pieniądza przesuwa pionową krzywą podaży w lewo, podnosząc tym samym poziom rynkowej stopy procentowej, zwiększenie podaży zaś ją obniża, a linia podaży przesuwa się na prawo.