Znaczenie UE w gospodarce

W wyniku porozumienia utworzona została strefa wolnego handlu z kraja­mi Unii, polegająca na stopniowym znoszeniu ograniczeń ilościowych i cel­nych we wzajemnych obrotach do 2000 r. Procedura stopniowego znoszenia istniejących w 1992 r. ograniczeń będzie miała charakter asymetryczny z wy­raźną korzyścią dla Polski. Oznacza to, że polscy eksporterzy szybciej uzyskują swobodniejszy dostęp do rynku krajów Unii niż zachodni eksporterzy do rynku polskiego. W ten sposób próbuje się, chociaż częściowo, wyrównać nieko­rzystne warunki dla polskiej gospodarki, która nie dysponuje tak atrakcyjnymi i dostatecznie konkurencyjnymi towarami, jak w przypadku krajów Unii. W układzie istnieją ograniczenia zakazujące stosowania subwencji4 lub specjalnych ulg dla wyrobów eksportowanych do Unii Europejskiej, aby unie­możliwić polskim eksporterom stosowanie dumpingu. Dumping oznacza w handlu międzynarodowym konkurencję wynika­jącą ze sprzedawania za granicę towarów poniżej cen stosowanych na rynku wewnętrznym kraju sprzedawcy lub poniżej kosztów produkcji eksportera. Jest to możliwe, gdy państwo popiera eksport, stosując premie eksporto­we, zwolnienia z podatków od towarów eksportowych itp. Układ nie przewiduje ulg celnych dla eksportu polskich artykułów rolno-spożywczych. Ze względu na silne protesty rolników zachodnioeuropejskich, rynek ten nawet po 2000 r. będzie chroniony za pomocą odpowiedniej polityki celnej ze strony Unii. Produkcja rolna w krajach Unii jest w dużym stopniu dofinansowywa­na. Ogólny koszt protekcyjnej polityki rolnictwa w krajach Unii wynosił w 1991 r. prawie 142 mld dol., tzn. na jednego mieszkańca tych krajów przypa­dało 409 dol., a na jednego zatrudnionego w rolnictwie prawie 20 tys. dol . Polska nie jest zdolna do samodzielnego finansowania takiego systemu protekcji rolnej, jaki funkcjonuje w Unii. Wynika to zarówno z niskiego po­ziomu dochodu narodowego na jednego mieszkańca, jak i dużego udziału lud­ności utrzymującej się z rolnictwa. Mimo utrzymywania wysokich barier cel­nych, polskie rolnictwo ma szansę umacniać swoją konkurencyjną pozycję na rynkach europejskich przede wszystkim dzięki produkcji ekologicznie czystej żywności. Wymaga to jednak znacznego zwiększenia nakładów na ochronę na­turalnego środowiska. Układ o stowarzyszeniu nie nakłada żadnych dodatkowych zobowiązań w dziedzinie polityki pieniężnej, podatkowej, wysokości kursu walut, stopnia zrównoważenia budżetu, rozmiarów długu publicznego itp. Jego głównym ce­lem jest przyspieszenie rozwoju gospodarczego przez ułatwienia w handlu za-granicznym, stworzenie bardziej sprzyjających warunków do szerszego napływu obcego kapitału i umocnienie reformy rynkowej w Polsce.